Wallen onder je ogen? Dit zijn de oorzaken en wat écht helpt

± 9 min leestijd

Redactie rimpel.nl

Wallen onder je ogen kunnen je een vermoeide uitstraling geven, zelfs als je je fit voelt. Veel mensen hebben er last van na een korte nacht, maar soms lijken ze hardnekkig en permanent. De dunne, gevoelige huid onder je ogen verraadt nu eenmaal snel hoe het met je gaat. Gelukkig zijn er manieren om ze minder zichtbaar te maken, maar daarvoor is het wel handig om te weten welk type wallen je hebt en wat de oorzaak is.

Let op: Dit artikel is puur informatief en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg bij aanhoudende, ernstige of plotselinge klachten altijd een huisarts.

Wat zijn wallen onder de ogen precies?

Hoewel we vaak over ‘wallen’ spreken, is het goed om te weten dat er twee verschillende hoofdtypes bestaan. Wat je ziet als een zwelling onder je oog, kan namelijk twee heel verschillende oorzaken hebben. Het onderscheid is belangrijk, want de aanpak verschilt per type.

Type 1: Vochtophoping (oedeem)

Dit is de meest voorkomende en vaak tijdelijke vorm van wallen. Je herkent ze doordat ze ’s ochtends erger zijn en in de loop van de dag slinken. Tijdens je slaap vertraagt de vochtafvoer in je lichaam, omdat je ligt en minder met je ogen knippert. Hierdoor kan vocht zich ophopen in de losse huid onder je ogen. Factoren als een zoute maaltijd, alcohol of een nacht slecht slapen kunnen dit verergeren. Deze wallen voelen vaak zacht aan.

Type 2: Vetophoping (uitpuilend vetweefsel)

Dit type wal is permanent en verdwijnt niet gedurende de dag. Rondom je oogbol zit vetweefsel dat als een soort stootkussen werkt. Dit vet wordt op zijn plek gehouden door een dun vliesje en de omliggende spieren. Naarmate je ouder wordt, verslappen dit vlies en de spieren. Hierdoor kan het vet naar voren zakken en een permanente bolling onder het oog vormen. Deze wallen zijn vaak erfelijk bepaald en worden duidelijker zichtbaar met de jaren.

Het verschil met donkere kringen

Het is ook goed om wallen niet te verwarren met donkere kringen. Wallen zijn een zwelling, een kwestie van volume. Donkere kringen zijn een verkleuring, een kwestie van kleur. Die donkere, blauwpaarse of bruinige schaduw onder je ogen kan verschillende oorzaken hebben:

• Doorschijnende bloedvaatjes: De huid onder je ogen is extreem dun. Als je een lichte huid hebt, kunnen de onderliggende bloedvaatjes doorschijnen, wat een blauwige kleur geeft.
• Hyperpigmentatie: Soms maakt de huid onder de ogen meer pigment aan, wat resulteert in een bruinige verkleuring. Dit komt vaker voor bij mensen met een donkerdere huidtint en kan door aanleg of door zonneschade worden veroorzaakt.
• Schaduw: Een diepliggend oog of een wal kan een schaduw werpen, waardoor de huid eronder donkerder lijkt.

In de praktijk hebben veel mensen een combinatie van wallen en donkere kringen, wat de vermoeide uitstraling kan versterken.

De meest voorkomende oorzaken van wallen

Waarom de een er wel last van heeft en de ander niet, heeft te maken met een combinatie van factoren. De belangrijkste oorzaken op een rij:

Huidveroudering

Dit is de voornaamste oorzaak van permanente wallen door vetverzakking. Zoals de Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie (NVDV) beschrijft, neemt vanaf ongeveer je 25e levensjaar de productie van collageen en elastine in je huid af. Deze eiwitten zorgen voor stevigheid en veerkracht. De huid wordt dunner en slapper, en ook de spieren rondom de ogen verliezen hun kracht. Het bindweefselschotje dat het oogkasvet op zijn plek houdt, verslapt, waardoor het vet naar voren kan uitpuilen.

Erfelijkheid

Aanleg speelt een grote rol. Kijk maar eens naar je ouders of grootouders. Als zij op jongere leeftijd al duidelijke wallen hadden, is de kans groot dat jij er ook aanleg voor hebt. Je erft niet alleen de huidstructuur, maar ook de anatomie van je gezicht, zoals de vorm van je oogkas en de hoeveelheid vetweefsel.

Levensstijl

Je levensstijl heeft vooral invloed op wallen die door vochtophoping worden veroorzaakt.

• Slaaptekort: Te weinig slaap kan leiden tot een verminderde bloedcirculatie en vochtophoping. Stresshormonen zoals cortisol kunnen dit proces verergeren.
• Stress: Langdurige stress verhoogt het cortisolniveau in je lichaam, wat de afbraak van collageen kan versnellen en vochtretentie in de hand werkt.
• Roken: Roken versnelt de afbraak van collageen en elastine drastisch, wat leidt tot vroegtijdige huidveroudering en dus ook tot het verslappen van de huid onder de ogen.
• Alcohol: Alcohol droogt het lichaam uit. Als reactie hierop gaat je lichaam juist vocht vasthouden, vaak ook op plekken zoals onder je ogen.

Voeding

Een dieet met veel zout is een bekende boosdoener. Zout (natrium) zorgt ervoor dat je lichaam meer water vasthoudt. Dit extra vocht kan zich ’s nachts ophopen in het losse weefsel onder je ogen, met gezwollen wallen als resultaat wanneer je wakker wordt.

Allergieën

Bij een allergische reactie, zoals bij hooikoorts of een huisstofmijtallergie, komt histamine vrij. Deze stof veroorzaakt verwijding van de bloedvaten en zwelling van de slijmvliezen, ook rond de ogen. Volgens Thuisarts.nl kan dit leiden tot jeukende, gezwollen en tranende ogen. Het wrijven in je ogen, wat vaak een reactie is op de jeuk, kan de zwelling en irritatie verder verergeren.

Medische oorzaken

In zeldzame gevallen kunnen wallen een symptoom zijn van een onderliggend medisch probleem. Aandoeningen aan de nieren of de schildklier kunnen bijvoorbeeld vochtretentie in het hele lichaam veroorzaken, inclusief het gezicht. Als wallen zeer plotseling ontstaan, ernstig zijn of gepaard gaan met andere klachten, is het verstandig om je huisarts te raadplegen.

Wat kun je zelf doen tegen wallen?

Realistisch gezien zijn thuisbehandelingen vooral effectief bij wallen die door vochtophoping worden veroorzaakt. Permanente wallen door vetverzakking krijg je hiermee niet weg, al kunnen sommige tips de zichtbaarheid wel iets verminderen. Wat kun je proberen?

Levensstijl aanpassen

Dit is de basis. Zorg voor voldoende slaap (7-9 uur per nacht), beperk je zoutinname (kijk uit met bewerkte voeding, kant-en-klaarmaaltijden en snacks), drink met mate alcohol en probeer te stoppen met roken. Voldoende water drinken helpt je lichaam om afvalstoffen en overtollig zout af te voeren.

Koude kompressen

Koude is een snelle en effectieve manier om zwelling tijdelijk te verminderen. De kou zorgt ervoor dat de bloedvaten samentrekken (vasoconstrictie), waardoor de vochttoevoer afneemt en de zwelling slinkt. Je kunt hiervoor gebruiken:

• Twee theelepels die je even in de koelkast hebt gelegd.
• Een koud washandje of met koud water doordrenkte wattenschijfjes.
• Gekoelde komkommerschijfjes of een gel-oogmasker.

Leg het kompres 10 tot 15 minuten op je gesloten ogen. Dit is vooral effectief in de ochtend.

Slapen met een extra kussen

Door je hoofd iets hoger te leggen dan de rest van je lichaam, help je de zwaartekracht een handje. Vocht kan hierdoor makkelijker worden afgevoerd en hoopt zich minder snel op rond je ogen. Een extra kussen onder je hoofd kan al een verschil maken.

Zachte massage

Je kunt de afvoer van overtollig vocht (lymfedrainage) stimuleren met een voorzichtige massage. Gebruik je ringvinger, omdat deze de minste druk uitoefent. Breng een beetje oogcrème aan en klop of masseer zachtjes van de binnenste ooghoek naar de buitenste ooghoek toe. Trek of wrijf niet aan de huid, want deze is erg kwetsbaar.

Welke ingrediënten in oogcrèmes kunnen helpen?

Een oogcrème is vooral ondersteunend; het is geen wondermiddel. Een crème kan geen verzakt vetweefsel wegsmeren. Wel kunnen bepaalde ingrediënten de huidconditie verbeteren, hydrateren en de zwelling door vocht tijdelijk verminderen. Let op de volgende werkstoffen:

• Cafeïne: Wordt vaak gebruikt omdat het de bloedvaten tijdelijk kan vernauwen en een licht vochtafdrijvend effect heeft. Dit kan helpen om een gezwollen blik in de ochtend te verminderen.
• Retinol (vitamine A): Staat erom bekend de collageenproductie te kunnen ondersteunen, wat de huid op termijn steviger kan maken. Resultaten variëren echter en het kan de gevoelige huid rond de ogen irriteren. Rustig opbouwen en het gebruik beperken tot de avond is daarom het devies.
• Hyaluronzuur: Dit is een kampioen in hydratatie. Het trekt vocht aan en houdt het vast, waardoor de dunne huid onder de ogen er voller en gladder uitziet. Dit kan de overgang van de wal naar de wang verzachten.
• Peptiden: Dit zijn ketens van aminozuren die als bouwstenen voor huideigen eiwitten fungeren. Ze kunnen de huidbarrière versterken en de huidelasticiteit ondersteunen.
• Vitamine C: Een antioxidant die de huid beschermt tegen schadelijke invloeden van buitenaf. Het speelt ook een rol bij de collageenproductie en kan de huid verstevigen en verhelderen.

Professionele behandelingen: als smeren niet genoeg is

Als je wallen worden veroorzaakt door vetverzakking en je er echt last van hebt, kunnen cosmetische behandelingen een oplossing bieden. Een consult bij een gekwalificeerde cosmetisch arts of plastisch chirurg is de eerste stap om te bepalen welke optie het beste bij jou past.

Fillers (op basis van hyaluronzuur)

Bij deze behandeling wordt de wal zelf niet verwijderd. In plaats daarvan injecteert een arts een filler in de ’traangoot’, het dieper liggende gebied direct onder de wal. Door dit geultje op te vullen, wordt de overgang van de wal naar de wang gladder en minder abrupt. Het resultaat is een frissere en minder vermoeide blik. Het effect is tijdelijk (gemiddeld 9-18 maanden) en de behandeling moet herhaald worden om het resultaat te behouden.

Chemische peelings of laserbehandelingen

Deze behandelingen richten zich op het verbeteren van de huidkwaliteit. Een chemische peeling of laserbehandeling kan de bovenste huidlaag vernieuwen en de aanmaak van collageen stimuleren. Dit leidt tot een strakkere en gladdere huid. Hoewel dit de vetophoping zelf niet wegneemt, kan een stevigere huid de wal iets ‘camoufleren’ en minder laten opvallen.

Ooglidcorrectie (blepharoplastiek)

Voor permanente wallen door verzakt vet is een onderooglidcorrectie de meest effectieve en duurzame oplossing. Dit is een operatieve ingreep die meestal onder lokale verdoving wordt uitgevoerd door een plastisch chirurg. Via een klein sneetje (net onder de wimperrand of aan de binnenkant van het ooglid) wordt het overtollige vetweefsel verwijderd of herverdeeld. De Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie (NVPC) geeft aan dat dit een veelvoorkomende ingreep is voor een permanent frissere uitstraling.

Wanneer is het verstandig om naar de huisarts te gaan?

In de meeste gevallen zijn wallen een onschuldig cosmetisch verschijnsel. Toch zijn er situaties waarin het goed is om even langs de huisarts te gaan om onderliggende medische oorzaken uit te sluiten. Neem contact op in de volgende gevallen:

• De wallen ontstaan plotseling en ernstig, zonder duidelijke aanleiding.
• De zwelling treedt slechts bij één oog op.
• De wallen gaan gepaard met andere klachten zoals roodheid, jeuk, pijn, schilfering of een beperking van je zicht.
• Je vermoedt dat een allergie de oorzaak is en wilt dit laten onderzoeken.
• Je maakt je zorgen of twijfelt over de oorzaak.

Je huisarts kan beoordelen of er verder onderzoek nodig is en je eventueel doorverwijzen.

Veelgestelde vragen

Helpt meer water drinken echt tegen wallen?

Voldoende water drinken is belangrijk voor een goede vochtbalans, wat kan helpen om vochtretentie door te veel zout te verminderen. Het is dus een ondersteunende gewoonte. Het zal echter geen wallen oplossen die veroorzaakt worden door veroudering of erfelijkheid.

Wat is het precieze verschil tussen wallen en donkere kringen?

Kort samengevat: wallen zijn een kwestie van volume (zwelling), terwijl donkere kringen een kwestie van kleur (verkleuring) zijn. Wallen komen door vocht- of vetophoping; donkere kringen door doorschijnende bloedvaten of pigment.

Kunnen wallen een teken zijn van een onderliggende ziekte?

Meestal zijn wallen volkomen onschuldig. In zeldzame situaties kunnen ze wijzen op een medisch probleem, zoals een aandoening aan de nieren of schildklier. Raadpleeg een arts als de wallen plotseling en ernstig zijn, of samengaan met andere klachten.

Op welke leeftijd beginnen wallen meestal zichtbaar te worden?

Dit verschilt sterk per persoon en hangt af van genen en levensstijl. Wallen door vochtophoping kun je op elke leeftijd hebben. De permanente wallen door vetverzakking worden vaak zichtbaar vanaf je 30e of 40e, wanneer de natuurlijke afname van collageen in de huid merkbaar wordt.