Exfoliëren: Hoe vaak mag je dit doen voor een gezonde huid?

De huid vernieuwt zich van nature elke 28 dagen, maar zodra je ouder wordt en door eerdere blootstelling aan de zon, vertraagt dit proces aanzienlijk. Waar je vroeger vanzelf een frisse glans had, merk je na je dertigste misschien dat je gezicht er vaker dof uitziet en dat fijne lijntjes meer opvallen. In de zoektocht naar een gladdere huid kom je dan al snel uit bij chemische exfolianten. In dit artikel kijken we nuchter naar de werking van deze zuren, leggen we uit waarom scrubben vaak meer kwaad dan goed doet, en bespreken we het antwoord op de belangrijkste vraag: exfoliëren, hoe vaak doe je dat in de praktijk voor een rustige en gezonde huid?

Wat is exfoliëren precies en waarom doe je het?

Chemische exfolianten zijn water- of olie-oplosbare zuren die dode huidcellen mild oplossen en zo de celvernieuwing stimuleren. Omdat het natuurlijke vernieuwingsproces van de huid door factoren als leeftijd en zonneschade vertraagt, blijven dode huidcellen steeds langer op het huidoppervlak liggen. Dit zorgt voor een doffe teint en een ongelijkmatige textuur. Door de huid een handje te helpen met een exfoliant, behoud je een frissere uitstraling en voorkom je dat poriën verstopt raken.

Misschien ben je van vroeger uit gewend om af en toe een fysieke scrub te gebruiken. Fysieke scrubs werken met harde korrels en wrijving om dode cellen handmatig weg te poetsen. In de praktijk zijn chemische exfolianten over het algemeen veel huidvriendelijker. De korrels in een traditionele scrub kunnen de huid namelijk beschadigen door de agressieve wrijving. Zuren zoals AHA's, BHA's en PHA's doen hun werk zonder die schurende beweging, wat ze een veiligere keuze maakt voor de langetermijngezondheid van je gezicht.

Exfoliëren hoe vaak: Het beste opbouwschema

Als je net begint met zuren, is rustig opbouwen de veiligste aanpak. Beginners dienen te starten met één keer per week exfoliëren. Afhankelijk van wat je huid verdraagt, kun je dit langzaam over vier tot zes weken opbouwen. Realistisch gezien is één tot drie keer per week exfoliëren met AHA's of BHA's voor de meeste mensen ruim voldoende om een gladde huid te krijgen en te behouden. Je hoeft dus zeker niet elke avond met zuren in de weer te zijn.

Over de maximale frequentie zijn de meningen in de cosmeticawereld overigens verdeeld. Sommige bronnen, waaronder Paula's Choice en Dr. Jetske Ultee, stellen dat je een exfoliant uiteindelijk elke dag kunt gebruiken, mits de huid het goed verdraagt en niet irriteert. Actuele inzichten waarschuwen daarentegen dat dagelijks gebruik bij veel mensen juist leidt tot over-exfoliatie en een beschadigde huidbarrière. Het algemene advies luidt daarom om terughoudend te zijn met dagelijks smeren en goed naar de reactie van je eigen huid te blijven kijken.

Ingrediënten kiezen op basis van jouw huidtype

Niet elk zuur past bij elke huid. Door het juiste ingrediënt en de juiste frequentie te kiezen, voorkom je irritatie en pak je specifieke huidwensen doelgericht aan. Chemische exfolianten zijn grofweg te verdelen in AHA's, BHA's en PHA's.

Droge of gevoelige huid

Heb je een droge of gevoelige huid, kies dan voor één keer per week een milde AHA of een PHA. Binnen de groep van AHA's zijn melkzuur (lactic acid) en amandelzuur (mandelic acid) zachtere varianten. Ze lossen dode huidcellen op een milde manier op en zijn zeer geschikt voor de gevoelige huid, evenals voor donkere huidtinten waarbij je extra voorzichtig wilt zijn met irritatie.

Normale tot gecombineerde huid

Voor een normale tot gecombineerde huid is één tot twee keer per week exfoliëren doorgaans voldoende. Ter verbetering van dofheid, een ongelijkmatige textuur, hyperpigmentatie en fijne lijntjes op het huidoppervlak werken AHA's zoals glycolzuur heel goed. Glycolzuur is een wateroplosbaar zuur dat specifiek op de bovenste huidlaag werkt. Een veelgebruikte, budgetvriendelijke optie in deze categorie is The Ordinary Glycolic Acid 7% toner.

Vette of acne-gevoelige huid

Bij een vette, verstopte of acne-gevoelige huid is twee tot drie keer per week exfoliëren met een BHA (salicylzuur) zeer effectief. BHA's zijn olie-oplosbaar, wat betekent dat ze niet alleen op het huidoppervlak werken, maar ook diep de poriën kunnen binnendringen. Daar lossen ze talgophopingen en acne-veroorzakende bacteriën op. Een bekend voorbeeld van een product dat geprezen wordt voor de aanpak van poriën en mee-eters, is de Paula's Choice 2% BHA Liquid Exfoliant.

De risico's van te veel zuren en hoe je ze vermijdt

Meer smeren betekent bij actieve ingrediënten zelden een beter resultaat. Symptomen van over-exfoliatie zijn onder meer roodheid, branderigheid, een geïrriteerd gevoel, schilfers, droogte en overgevoeligheid. Ook een onnatuurlijk glanzende of erg strakke huid is een duidelijk signaal dat de huidbarrière is aangetast. Wat je kunt verwachten als je te ver bent gegaan, is een langzaam herstelproces: realistisch gezien kan het weken duren voordat een over-geëxfolieerde huid weer helemaal tot rust is gekomen.

Om deze problemen te voorkomen, is het verstandig om je routine overzichtelijk te houden. Combineer nooit meerdere sterke zuren met elkaar in één routine. Daarnaast wordt afgeraden om een exfoliant in combinatie met een retinoïde op dezelfde avond te gebruiken. Zowel zuren als retinoïden stimuleren de huid, en het stapelen van deze producten leidt vrijwel gegarandeerd tot huidirritatie.

Zonbescherming en het juiste moment van aanbrengen

Omdat zuren de dode, bovenste laagjes van je huid verwijderen, komt er een nieuwe, frisse huidlaag tevoorschijn. Dit heeft als nadeel dat exfolianten de UV-gevoeligheid van de huid aanzienlijk verhogen. Om deze reden is het verstandig om chemische exfolianten bij voorkeur 's avonds aan te brengen, zodat je huid 's nachts in alle rust kan herstellen.

Daarnaast is beschermen overdag een absolute voorwaarde als je met zuren start. Draag overdag altijd een zonbescherming met SPF50+ om UV-schade en nieuwe pigmentatie tegen te gaan. Zonder een goede zonnebrandcrème doe je de positieve effecten van het exfoliëren direct weer teniet en loop je juist meer risico op huidveroudering.

Wanneer naar de huidtherapeut of arts?

Producten voor thuisgebruik kunnen veel doen voor de algehele conditie van je huid, maar ze hebben hun grenzen. Raadpleeg bij aanhoudende huidproblemen, ernstige verstoppingen of extreme irritatie altijd een arts, huisarts of een gekwalificeerde huidtherapeut. Ga niet zelf experimenteren met steeds sterkere concentraties als je huid onrustig blijft.

Een huidtherapeut kan professionele chemische peelings aanbieden. De therapeut zal het type peeling, de sterkte en het aantal behandelingen volledig afstemmen op jouw huid en specifieke behoeften. Deze professionele behandelingen vinden meestal plaats in een kuurverband van gemiddeld zes tot acht behandelingen, met tussenpozen van twee tot zes weken om de huid de kans te geven zich te herstellen. Gaat het om hardnekkige pigmentafwijkingen, dan kan een middeldiepe chemische peeling worden ingezet. Dergelijke intensievere peelings vereisen doorgaans slechts één tot twee behandelingen.

Veelgestelde vragen

Mag ik een exfoliant op dezelfde avond gebruiken als een product met retinol?

Nee, het wordt sterk afgeraden om een exfoliant en een retinoïde op dezelfde avond te gebruiken. Beide actieve ingrediënten stimuleren de huidintensief en kunnen samen zorgen voor hevige huidirritatie en een aangetaste huidbarrière. Je kunt ze het beste verdelen over verschillende avonden in je routine.

Hoelang duurt het voordat een huid die te veel geëxfolieerd is weer herstelt?

Het herstel van een over-geëxfolieerde huid kan weken duren. In die periode is het belangrijk om het gebruik van alle actieve zuren volledig te staken en je te richten op milde reiniging en hydratatie, totdat symptomen als roodheid, droogte en een strak gevoel zijn verdwenen.

Hoeveel behandelingen heb je gemiddeld nodig bij een professionele chemische peeling?

Bij een reguliere professionele chemische peeling heb je meestal een kuur van zes tot acht behandelingen nodig, met tussenpozen van twee tot zes weken voor het herstel. Voor een middeldiepe peeling, die bijvoorbeeld wordt ingezet bij hardnekkige pigmentafwijkingen, zijn doorgaans slechts één tot twee behandelingen vereist.